Automutilatie

Automutilatie is het woord voor zelfbeschadiging of zelfverminking, zoals gebruikt in de geneeskunde in het algemeen en in de psychiatrie en de zorg voor mensen met een verstandelijke handicap in het bijzonder.

De ernst varieert van nauwelijks bemerkbaar (b.v. zich de huid openkrabben bij jeuk) tot gedrag dat leidt tot doofheid, blindheid, amputatie van hele ledematen of de dood. Zelfdoding is nadrukkelijk geen doel bij automutilatie.

Soms is het doel van automutilatie het zichzelf opzettelijk pijn doen. Dit kan op allerlei manieren plaatsvinden zoals in de eigen huid krassen of snijden (deze manieren worden het meest gebruikt), schaven, branden, slaan, haren uit trekken, met het hoofd tegen de muren bonken, zichzelf schoppen of zelfs in extreme gevallen, giftige middelen drinken of botten breken.

Automutilatie is vaak een symptoom van een psychiatrische aandoening zoals een borderline- persoonlijkheidsstoornis, maar dit is niet altijd het geval. De wijze waarop automutilatie plaatsvindt kan meer duidelijkheid geven over de achterliggende redenen. Vaak geldt voor alle vormen van automutilatie, dat zolang deze oorzaak niet is achterhaald, het gedrag blijft bestaan. Toch bestaat er ook zoiets als “restgedrag”. Dit is een mildere vorm van automutilatie, die optreedt uit gewoonte.

Er kunnen verschillende redenen zijn waarom iemand automutileert:

  • zichzelf willen straffen;
  • het kwijt raken van spanningen;
  • het omzetten van geestelijke pijn naar lichamelijke pijn;
  • het gebruiken van pijn om andere (onaangename) zaken te vergeten;
  • bewust of onbewust je omgeving manipuleren;
  • als onderdeel van initiatieriten bij sommige volkeren;
  • om te bewijzen dat je tegen pijn kunt;
  • om jezelf een machtsgevoel geven doordat je zelf kan bepalen wanneer je pijn voelt en wanneer niet;
  • om het lege gevoel van binnen op te vullen;
  • om gevoelens te uiten die niet op een andere manier geuit kunnen worden;
  • uit zelfbescherming, dus om erger te voorkomen;
  • als uiting van agressie, de patiënt wordt er rustig van;
  • als minachting van het eigen lichaam;
  • bij depressiviteit.

Mensen die automutileren kunnen hier moeilijk mee stoppen. Bij het pijnigen van het eigen lichaam komt het verslavende hormoon endorfine vrij. Endorfine is een natuurlijke pijnstiller maar kan ook zorgen voor een gevoel van geluk of euforie. De gewoonte om te automutileren ontstaat vaak geleidelijk en is moeilijk te doorbreken. Deskundige hulpverlening bij dit probleem is sterk aan te raden, maar het is niet altijd mogelijk degene die automutileert te bewegen deze hulp te aanvaarden. Het ontwikkelen van een geestelijke verslaving komt vaak voor bij automutilisten. De drang tot automutilatie wordt getriggerd door de lichamelijke verslaving aan endorfine maar ook vooral door geestelijke verslaving aan emoties die worden opgewekt of worden onderdrukt tijdens de automutilatie. De emoties waaraan de persoon is verslaafd staan in het algemeen in verband met een (mogelijk aanwezige) psychische stoornis.

Automutilatie in boeken en films:

Boeken:

– Ik ook van jou: Ronald Giphart

– Stuk: Judith Visser

– Mijn zwarte ziel: Vrank Post

Films:

– Ik ook van jou

– Secretary